Zasady nabywania nieruchomości pod budowę dróg krajowych

Zasady nabywania nieruchomości pod budowę dróg krajowych

27.08.2020
Czas czytania ok. 7 minut

Po podpisaniu umowy na realizację inwestycji drogowej przyszłych jej użytkowników najbardziej interesuje termin oddania trasy do ruchu. Z kolei właścicieli terenów, przez które będzie prowadzić nowa droga, najbardziej interesuje wysokość odszkodowania za przejmowane nieruchomości i termin jego wypłaty. Poniżej opisujemy zasady nabywania nieruchomości pod budowę dróg krajowych.

  • Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) zatwierdza granice terenu pod budowę drogi
  • Wysokość odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa ustala właściwy wojewoda w postępowaniu administracyjnym
  • Można zwiększyć wysokość odszkodowania przy szybkim wydaniu nieruchomości

Zasady reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zwana „Specustawą drogową”. Zapisano w niej procedury nabywania nieruchomości, wypłaty odszkodowań z tego tytułu oraz ustalania odszkodowań za szkody powstałe w związku z czasowymi zajęciami terenu.

ZRID – co oznacza i na co zezwala rygor natychmiastowej wykonalności?

Przejęcie nieruchomości (działek, budynków) przez Skarb Państwa odbywa się z mocy prawa na podstawie wydawanej przez właściwego wojewodę decyzji ZRID. Jeśli decyzja ta ma nadany rygor natychmiastowej wykonalności, inwestor może przejąć działkę po wydaniu decyzji przez wojewodę.

Wojewoda o wydaniu decyzji ZRID zawiadamia obwieszczeniem w Biuletynie Informacji Publicznej, które może ukazać się także w prasie lokalnej oraz w siedzibach gmin, na terenie których inwestycja jest prowadzona. Urząd wojewódzki wysyła też pisemne zawiadomienia na adresy wskazane w ewidencji gruntów prowadzonej przez starostę. Co ważne, właściciele gruntów muszą zadbać o aktualizację danych w ewidencji gruntów. Jeśli tego nie zrobią, to nie dotrze do nich zawiadomienie o wydaniu decyzji ZRID.

Jakiej wysokości będzie odszkodowanie?

Urząd wojewódzki wyznacza niezależnych rzeczoznawców majątkowych do sporządzenia operatu szacunkowego wartości każdej nieruchomości. Ustala się ją według stanu i przeznaczenia nieruchomości z dnia wydania decyzji ZRID przez wojewodę. Odszkodowanie nie obejmuje utraconych korzyści, strat związanych z przerwaniem lub zakończeniem działalności gospodarczej, a dotyczy wyłącznie utraconego prawa do nieruchomości. Proces ten trwa zwykle kilka miesięcy, a każda nieruchomość wyceniania jest indywidualnie. Na podstawie operatu rzeczoznawcy wojewoda wydaje decyzję o kwocie odszkodowania.

Kwota ta może zostać zwiększona w dwóch przypadkach:

  • o 10 tys. zł, jeśli na działce znajduje się budynek mieszkalny, a kwota ta jest naliczana dla budynku, niezależnie od liczby lokatorów,
  • o 5 proc., jeżeli nieruchomość zostanie przekazana GDDKiA w ciągu 30 dni od otrzymania od wojewody zawiadomienia o wydaniu decyzji ZRID.

Jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością ustalonego odszkodowania, ma prawo odwołać się (za pośrednictwem wojewody) do ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (obecnie Ministra Rozwoju). Ma na to 14 dni od daty doręczenia decyzji o odszkodowaniu. Decyzję Ministra może potem zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mimo odwołania można ubiegać się o wypłatę zaliczki w wysokości 70 proc. ustalonego w decyzji wojewody odszkodowania. Odwołanie może złożyć też inwestor.

W ramach odszkodowania byłemu właścicielowi, za jego zgodą, może zostać przyznana także nieruchomość zamienna. Różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji, a wartością nieruchomości zamiennej, wyrównuje się przez dopłatę pieniężną.

Kiedy zostanie wypłacone odszkodowanie?

GDDKiA przeleje odszkodowanie na rachunek bankowy wskazany przez właściciela nieruchomości w ciągu 14 dni od dnia, kiedy decyzja wojewody o odszkodowaniu stanie się ostateczna. Jeżeli stan prawny działki nie jest uregulowany, odszkodowanie wpłacane jest do depozytu sądowego na 10 lat. Aby je otrzymać, konieczne jest przedłożenie w sądzie dokumentu potwierdzającego prawo do nieruchomości (np. po przeprowadzonym postępowaniu spadkowym). Jeżeli w ciągu 5 lat za pieniądze z odszkodowania właściciel kupi nową nieruchomość, nie będzie płacił podatku od czynności cywilno-prawnych. Przychody osób fizycznych uzyskane z odszkodowania są co do zasady wolne od podatku dochodowego. W przypadku wątpliwości w tym zakresie należy zwrócić się do urzędu skarbowego.

Przekazanie działki

Postępowanie w sprawie kwoty odszkodowania i przekazanie nieruchomości inwestorowi to dwie odrębne, niezależne od siebie procedury. Przekazanie nieruchomości nie jest równoznaczne z akceptacją ustalonego przez wojewodę odszkodowania. Termin przekazania nieruchomości wskazany jest w zawiadomieniu o wydaniu decyzji ZRID, które otrzymują właściciele.

Aby otrzymać odszkodowanie zwiększone o 5 proc. (dzięki przekazaniu nieruchomości w ciągu 30 dni) należy złożyć/przesłać do GDDKiA „oświadczenie o wydaniu nieruchomości”, zaś w przypadku nieruchomości zabudowanej podpisać protokół zdawczo-odbiorczy. Druk oświadczenia jest przesyłany właścicielom nieruchomości przez GDDKiA po wydaniu decyzji ZRID. Jeśli działka jest zabudowana, w celu usprawnienia procesu, zalecany jest kontakt osobisty lub telefoniczny z GDDKiA. Jeżeli decyzji ZRID został nadany rygor natychmiastowej wykonalności oznacza to, że inwestor może niezwłocznie rozpocząć prace budowlane. Właściciel powinien jak najszybciej przekazać działkę GDDKiA. Nieprzekazanie działek wiąże się ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego (czyli przejęciem ich) na koszt właściciela.

Prawo do lokalu zamiennego

W przypadku przejmowania nieruchomości mieszkalnych GDDKiA ma obowiązek zapewnić mieszkańcom budynku lokal zamienny. Lokal zamienny zapewniany jest do czasu ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę drogi.

Wykup tzw. resztówek

Jeżeli pod budowę drogi przejęto tylko część nieruchomości, a pozostała jej część, tak zwana „resztówka”, nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, GDDKiA w uzasadnionych przypadkach ma obowiązek wykupić ją na wniosek właścicieli. W tym przypadku wyceny nieruchomości dokonuje rzeczoznawca na zlecenie GDDKiA, a właścicielowi zostanie złożona oferta. Jeżeli cena zostanie zaakceptowana, GDDKiA odkupi pozostałą część nieruchomości.

Ograniczenia praw do nieruchomości

Niejednokrotnie realizacja inwestycji wymaga wejścia i przeprowadzenia prac na nieruchomościach położonych poza pasem drogowym, czyli stanowiących w większości przypadków własność osób prywatnych. O obowiązku dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu orzeka wojewoda w decyzji ZRID, tej samej, która wywłaszcza nieruchomości pod budowę drogi. Jednocześnie wojewoda zezwala zarządcy drogi na wejście na nieruchomości niezbędne do dokonania prac budowlanych lub rozbiórkowych. Ogranicza w ten sposób prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości jego właścicielom lub użytkownikom wieczystym.

Jeżeli nowo założone na działce urządzenia i instalacje uniemożliwiają właścicielowi (lub użytkownikowi wieczystemu) dalsze, prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, może on żądać, aby zarządca drogi nabył od niego na własność Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność (lub prawo użytkowania wieczystego) nieruchomości. Jest to roszczenie cywilne, więc jakiekolwiek spory w tym zakresie będą musiały być rozstrzygane przez sądy powszechne.

Na zarządcy drogi ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu urządzeń liniowych. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie to, podobnie jak odszkodowania za szkody powstałe w skutek prac budowlanych, powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Dodatkowo, jeżeli wskutek przełożenia sieci uzbrojenia terenu, zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadająca temu zmniejszeniu.

Odszkodowanie w odniesieniu do inwestycji prowadzonych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad ustala wojewoda w decyzji odszkodowawczej, po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość szkód oraz zmniejszenie się wartości nieruchomości. Postępowanie to wszczyna się na wniosek zarządcy drogi lub właściciela nieruchomości (ewentualnie użytkownika wieczystego), w przypadku zaistnienia szkód uzasadniających wypłatę odszkodowania.

Zadzwoń - wyjaśnimy wątpliwości

Powyżej opisaliśmy w sposób ogólny zasady przejmowania nieruchomości pod inwestycje drogowe. W przypadku konkretnych inwestycji zachęcamy do kontaktu z pracownikami Wydziałów Nieruchomości w poszczególnych oddziałach GDDKiA, którzy wyjaśnią szczegółowo wszystkie zagadnienia z tym związane. Namiary telefoniczne znajdą Państwo na stronie www.gddkia.gov.pl w zakładkach Kontakt na stronach poszczególnych Oddziałów GDDKiA.

GDDKiA

Wyświetlenia: 546

„Twoje światła – Nasze bezpieczeństwo”

22.10.2020

Polska drugim najaktywniejszym rynkiem magazynowym w Europie

23.11.2020

Innowacyjne, podziemne centrum logistyczne od SEGRO w samym centrum Paryża

6.10.2020

W stronę zrównoważonego społeczeństwa: Coraz więcej organizacji pozarządowych podejmuje działania na całym świecie

18.11.2020

FPP i CALPE: Koniec z papierem przy zawieraniu umów o pracę!

13.10.2020

Wodór, biodiesel, powietrze paliwami przyszłości. Czym Polacy będą tankować swoje auta za 30 lat?

28.10.2020
Pokaż więcej

Ostatnio dodane wiadomości

Pięć lat She’s Mercedes: Silne kobiety, które inspirują

23.11.2020

DB Cargo inwestuje w obsługę logistyczną stalowego giganta ArcelorMittal w Eisenhüttenstadt

17.11.2020

Elektryczne Solarisy otwierają nowy rozdział w komunikacji miejskiej w Toruniu

1.10.2020

DKV wkracza z EETS na Węgry

14.10.2020

PGNiG i LOTOS: pierwsze bunkrowanie statku gazem LNG w Szczecinie

6.11.2020

BM Reflex: Niewielkie spadki cen paliw na stacjach

9.11.2020